Nieuw in Plantentuin Meise: Inheemse Floratuin

Op donderdag 11 juni huldigde Vlaams minister-president Matthias Diependaele feestelijk de Inheemse Floratuin in. Samen met de vernieuwde Pachthofzone van Plantentuin Meise is deze vanaf nu in volle pracht te bewonderen. De Inheemse Floratuin brengt een ode aan de lokale plantendiversiteit en is geïnspireerd op meer dan 20 verschillende natuurlijke landschappen van ons land: van de schorren en duinen van onze kust tot heide, vennen en bossen. De daktuin van het nieuwe Restaurant Pachthof biedt dan weer plaats aan de zeldzame graslanden uit het zuiden van ons land.

De nieuwe Inheemse Floratuin is een levend laboratorium waar onderzoek, natuurbehoud en publieksbeleving samenkomen. Bijna 200 bedreigde soorten krijgen er een plek op basis van wetenschappelijke inzichten en jarenlang werk in de zadenbank van de Plantentuin.

Vlaams minister-president Matthias Diependaele huldigt de Inheemse Floratuin feestelijk in

Plantentuin Meise bevestigt met deze investering haar voortrekkersrol op het vlak van biodiversiteit, innovatie en toponderzoek met internationale uitstraling. “Plantentuin Meise is een plek waar wetenschap, innovatie en natuur elkaar versterken. In deze nieuwe Inheemse Floratuin tonen we hoe Vlaanderen niet alleen zijn biodiversiteit versterkt, maar er ook actief aan bouwt met kennis en ambitie”, zegt Vlaams minister-president Matthias Diependaele. 

De Plantentuin groeide de laatste jaren ook sterk uit tot een belangrijke toeristische trekpleister in Vlaanderen. De tuin bevestigt jaar na jaar haar aantrekkingskracht. Vorig jaar verwelkomde de Plantentuin meer dan 250.000 bezoekers. Dat is het resultaat van gerichte investeringen van de Vlaamse overheid, nieuwe belevingen en een sterke focus op publiekswerking. “Met meer dan een kwart miljoen bezoekers per jaar is de Plantentuin uitgegroeid tot een van de belangrijkste groene trekpleisters van Vlaanderen. Het is een unieke plek waar mensen tot rust komen en verwonderd raken. Het mag duidelijk zijn dat Vlaanderen bouwt aan een Plantentuin van de toekomst: een open plek waar innovatie, natuur en beleving bondgenoten zijn en bovenal is het een plek waar Vlaanderen zich wereldwijd kan tonen als een innovatieve kennisregio”, besluit Diependaele. 

Plantentuin Meise maakt de achteruitgang én bescherming van onze flora zichtbaar

Ons land is klein, maar onze natuur is verrassend rijk en divers. Om die unieke biodiversiteit in de verf te zetten, brengt Plantentuin Meise meer dan zeshonderd inheemse plantensoorten samen in één tuin. Dat is maar liefst een vijfde van alle soorten die in onze regio in het wild voorkomen. De tuin vormt zo een levende catalogus van de Belgische flora, met een heel bijzondere hoofdrol voor onze meest kwetsbare planten.

Karel De Gendt, Wetenschappelijk beheerder openluchtcollecties, beaamt: “Niet minder dan 175 van de aangeplante soorten staan in Vlaanderen en/of Wallonië op de Rode Lijst van bedreigde planten. Bezoekers herkennen deze zeldzame planten meteen aan hun opvallende rode labels.

Dat zoveel soorten het moeilijk hebben, is geen toeval. Door veranderend landgebruik en het verdwijnen van traditioneel natuurbeheer, staan veel natuurlijke habitats bij ons zwaar onder druk. In de Inheemse Floratuin wordt pijnlijk duidelijk welke landschappen het hardst worden getroffen: zeldzame Belgische habitats zoals vennen en blauwgraslanden barsten van de bedreigde soorten. Het is dan ook niet voor niets dat de Europese Unie absolute prioriteit geeft aan de bescherming en het herstel van deze specifieke ecosystemen. Plantentuin Meise speelt hierin dan ook een bijzondere rol.”

Enkele iconische planten uit de Inheemse Floratuin

Valkruid (Arnica montana) en rozenkransje (Antennaria dioica) – valkruid en rozenkransje zijn twee soorten die voorkomen in heischraal grasland. Beide soorten zijn in Vlaanderen intussen uitgestorven in het wild. Ook in Wallonië en de rest van Europa zijn ‘schrale Nardus-graslanden’ en hun soorten zeer sterk bedreigd en vormen ze een belangrijke focus in de natuurherstelprojecten. 

Zinkviooltje (Viola lutea ssp. calaminaria) – Op bodems met een hoog gehalte aan zink en andere zware metalen, rond het drielandenpunt, komen enkele van de zeldzaamste plantensoorten uit ons land voor. Deze bodems zijn giftig voor de meeste planten, maar enkele soorten zoals het heldergele zinkviooltje hebben zich hieraan aangepast. Op de daktuin werd een stukje van deze zeldzame zinkflora aangeplant met planten die voortkomen uit een onderzoeksproject voor het ontwikkelen van een opkweekhandleiding van deze soorten.

Grote muggenorchis (Gymnadenia conopsea) – Te midden van de Inheemse Floratuin werd een stukje blauwgrasland aangelegd.  Deze in ons land uiterst zeldzame habitat dankt haar naam aan de vele blauwe grassen en blauw bloeiende planten die er voorkomen. Blauwgraslanden zijn bijzonder rijk aan zeldzame plantensoorten. In de lente kunnen hier verschillende orchideeën worden waargenomen. Onder andere grote muggenorchis, moeraswespenorchis, bosorchis, rietorchis en gevlekte orchis werden in deze border aangeplant. 

Parnassia (Parnassia palustris) – Parnassia is een plantensoort die kenmerkend is voor natte hooilanden zoals blauwgrasland en kalkmoeras. Naast parnassia staat het merendeel van de kensoorten van deze habitats op de lokale rode lijsten en krijgen ze bijzondere aandacht bij natuurherstel. 

Ronde zonnedauw (Drosera rotundifolia) – Een van de meest tot de verbeelding sprekende inheemse bedreigde soorten is de ronde zonnedauw. Dit kleine vleesetende plantje uit de Kempen en de Hoge Venen vind je te midden van het veenpluis samen met tal van andere bedreigde plantensoorten in de border met de natte heide.

Ardense dravik (Bromus bromoideus) – Ardense dravik is een endemische grassoort die enkel voorkwam in oude speltakkers in het zuiden van het land, maar werd voor het laatst in het wild waargenomen in 1935. Gelukkig hadden we nog zaden in Plantentuin Meise, waardoor de hoop ontstond dat deze dravik op een dag opnieuw in het wild zou worden geïntroduceerd. Dankzij de nauwe samenwerking tussen de DNF (Waals Gewest), Natagriwal, Plantentuin Meise en biologische landbouwers, en na vele voorbereidende stappen om de haalbaarheid van het project te garanderen, herintroduceerden wij de soort met succes op een speltveld in Ciney. 

De zadenbank als draaischijf voor natuurherstel 

De Inheemse Floratuin ligt vlak bij de zadenbank van Plantentuin Meise. Deze richt zich al sinds eind jaren ‘80 op het inzamelen en bewaren van zaden van onze inheemse bedreigde soorten. Van de ongeveer 250 soorten die op de Vlaamse rode lijst als bedreigd staan, werden intussen 75% veiliggesteld in de zadenbank, mede dankzij het ISABEL-project, een samenwerking met vrijwilligers van Natuurpunt. De Waalse rode lijst is dubbel zo lang en heel veel soorten worden nog niet bewaard in de zadenbank van de Plantentuin. Er werd daarom een samenwerking met Natagora opgestart met als doel tegen 2030 ook 75% van de bedreigde soorten van Wallonië in de zadenbank te bewaren. Marc Reynders, Wetenschappelijk beheerder zadenbank, legt uit: “In onze langetermijnzadenbank vriezen we de ingezamelde zaden in. We zetten deze in voor natuurherstel van zeldzame habitats door versterking van bedreigde populaties of herintroductie van bedreigde plantensoorten. Doorheen de afgelopen tien jaar rolden we meerdere LIFE-projecten uit met financiële steun van de Europese Unie. Vanuit zaden van gezonde wilde populaties kweken we  in de Plantentuin hiervoor duizenden planten op die in de natuur kunnen worden uitplant en die ook een plekje kregen in de Inheemse Floratuin.“ Zo verweeft Plantentuin Meise in deze tuin wetenschappelijk onderzoek, conservatie en educatie met elkaar.

Inspiratie voor de eigen tuin: elke vierkante meter telt

Onze Vlaamse natuur is sterk versnipperd en daarom telt elk stukje groen. Ook particuliere tuinen kunnen een cruciale reddingsboei vormen voor de biodiversiteit. Vooral zeldzame bestuivers zoals bijen, hommels en vlinders overleven dankzij heel specifieke inheemse planten die dienen als voedsel, waardplant of winteropvang. Met de sierborders van de Inheemse Floratuin bewijst Plantentuin Meise dat een ecologische tuin ook uitbundig bloeiend en aantrekkelijk kan zijn. Bezoekers vinden er een schat aan inspiratie om thuis zélf aan de slag te gaan en de lokale natuur een handje te helpen.

Ontwerp en uitvoering

Het ontwerp van de Pachthofsite door de architecten van NU architectuuratelier en archipelago is een pareltje in de uitvoering van het masterplan van Plantentuin Meise. Het nieuwe Restaurant Pachthof en de zadenbank werden op een originele manier met elkaar verbonden via de Inheemse Floratuin en een ingenieuze brug die je op het dak van het restaurant brengt. Via een draaitrap van eikenhout -ecologisch geoogst in de Plantentuin zelf- bereik je de kinderspeeltuin van het terras, ooit de binnenplaats van de Pachthofhoeve. De aanleg van de Inheemse Floratuin zelf kwam tot stand in samenwerking met de landschapsarchitecten van Plant en Houtgoed. De aanleg gebeurde door SOCATRA en STG.

De aanplant werd volledig gerealiseerd door de personeelsleden en vrijwilligers van Plantentuin Meise, en met dank aan de werknemers van Weleda en de leerlingen van het VLTI Torhout (persbericht van 12/05/2026) die elk een dagje mee kwamen planten. Plantentuin Meise kweekte de meer dan 600 plantensoorten uit de tuin deels zelf op en kocht deze ook aan bij meer dan 20 lokale gespecialiseerde kwekers.  

Enkele cijfers

• 22 verschillende habitats: strand, helmduinen, schorren, duingrasland, duinstruweel, wegbermen, akkers, droge heide, natte heide en vennen, voedselrijke ruigte, blauwgrasland, zure bossen, Atlantisch beukenbos, bosranden en struwelen op kalk, subalpiene hooilanden, heischraal borstelgrasland, kalkgrasland, zinkflora, kalkrotsen, stroomdalgrasland
• Al deze habitats worden geduid met didactische infopanelen, zo is deze tuin perfect inzetbaar voor educatieve doeleinden
• Meer dan 600 plantensoorten, dit is ongeveer 1/5 van de soorten die in ons land worden waargenomen.
• 175 soorten uit de Inheemse Floratuin staan als bedreigd op de regionale rode lijst in Vlaanderen en/of Wallonië.

Plantentuin Meise
Nieuwelaan 38
1860 Meise – België
www.plantentuinmeise.be